Türkiye ihracatının yaklaşık yüzde 1’ini halı ihracatı oluşturuyor. Yüzde 1’lik bir kısmını oluşturmasına rağmen halı ihracatımız son 3 yıldır 1 milyar Dolar’ın altına düşmedi. 2008 yılında 1 milyar 168 milyon dolar olan ihracat 2009 yılında küresel krizin etkisine rağmen çok az bir kayıpla 1 milyar 86 milyon dolarla yılı kapatmıştır. Yüzdeye vurulduğu zaman sadece % 7 oranında bir düşüş göstermektedir. Sektörün 2010 yılında ise 1,3 milyar dolar seyrinde hedefleniyor.
Dünya genelinde toplamda 13,5 milyar dolarlık bir halı ticareti bulunuyor. Türkiye dünya halı ihracat pazarında Belçika, Çin, Hindistan ve Hollanda’nın ardından 5. sırada yer alıyor. Metrekare bazında düşünülecek olunursa ihracatımız geçen yıla göre bir miktar daha artış göstermiş durumda.
2009 yılı tüm dünya genelinde küresel krizin yaşandığı bir dönemdi. Bu dönem içerisinde diğer tüm sektörler gibi halı sektörü de dünya geneline bakıldığında ağır kayıplar verdi. Fakat Türkiye, halı ticaretinde burada da belirtildiği üzere ihracat rakamları genelinde en az düşüş gösteren ülke oldu. Bunun en bariz göstergesi ihracat rakamlarıdır. Ocak ayında gerçekleştirilen Domoteks Hannover fuarındaki katılım değerlerimiz bunun bariz göstergelerinden birisidir. 122 firmayla, 11.500 metrekarelik alanda fuara en geniş katılım sağlayan ülke Türkiye olmuştur. Dünya genelindeki birçok marka krizin vermiş olduğu yaralardan dolayı önceki yıllara göre katılım oranında ciddi düşüş göstermiştir.
Değişen Pazarlar
Daha önce en büyük pazarımız olan ABD’nin yerini Suudi Arabistan ve Kuzey Irak aldı. Şu an önemli pazarımız konumundaki Suudi Arabistan’ın ihracat genelimizde yüzde 13’lük bir payı var. Suudi Arabistan’a ihracatımız 2009 yılında da yüzde 27 büyüme gösterdiği gözlenmiştir. İngiltere’de de modern halıya eğilim söz konusu, geçen yıl İngiltere’ye ihracat yüzde 85 artışla 27 milyon dolar oldu. Almanya ve Kazakistan’a ihracatta ciddi artışlar görüldü. ABD, Polonya, Romanya ve Azerbaycan’a yönelik ihracatta ise düşüş söz konusu.
Modern makine halısı alanında düşüş grafiği sergileyen ABD’ye 2009 yılında el halısı özelinde yüzde 25 oranında bir Pazar payımız var. 2009 da 125 milyon dolar olan el halısı ihracatımızın 30 milyon dolarını ABD’ye yapmış bulunuyoruz. Makine halısı ve teknolojisinin lideri olan Belçika’ya el halısı ihracatında ciddi artış olduğu tespit edildi. El halısının her zaman müşterisi konumunda olan Fransa yine el halısı ihracatımızda önemli bir yer tutmaktadır.
Suudi Arabistan’ın makine halısı ihracatımızda neden önemli bir pay aldığı konusuna gelince yapılan araştırmalar sonucunda, burada duvardan duvara ve parça halılar ile namazlık halı satışlarının yüksek olduğunu bunun nedenin de mekanların genişliğinin de etkisi bulunduğu tespit edildi. Bununla birlikte Suudi Arabistan’da zenginlerin şatafatlı büyük düğünler yapıp, geniş alanlara çok sayıda halı sermeleri, bu halıların düğün bitince fakirlere dağıtılması ciddi bir tüketim oluşmasına neden oluyor.
Küresel krizin yaşandığı 2009 yılında ihracat başarılı bir direnç sergilerken iç pazarda çok ciddi bir kayıp yaşandığı görüldü. 2008 yılında 1.5 milyar dolar seviyesinde olan iç Pazar 2009 yılında yüzde 40 gibi büyük bir oranla düşüş sergiledi. Bunun etkisi sonucunda ihracat iç pazarın önüne geçti. İhracat ve iç pazardaki bu denli değişim haliyle halının can damarı olan Gaziantep’te kendini değişik varyasyonlarda gösterdi. İç Pazar üreticileri soluğu ihracat desteğinde aldı. Bu karmaşa içerisinde ciddi pazar sıkıntıları cereyan etti. Makine halısının yüzde 80’lik üretimini gerçekleştiren Gaziantep bu durumdan da aldığı tedbirler sonucu fazla bir kayıp vermeden atlattı. Türkiye’nin halı üssü olan Gaziantep dünyada tek şehirde bulunan en organize üretim üssü olma özelliği ile sektörün dönemsel gelişmelerini birebir takip ederek bu sıkıntılı süreci başarıyla aşmıştır.
