Geleneksel Türk el sanatının önemli bir dalı olan ebru sanatının hangi tarihte başladığı kesin olarak bilinmemektedir.   Şu halde üzerinde tarih kayıtlı olmak şartıyla bir hat ihtiva eden ebru kâğıtları zamanı göstermek bakımından bir vesikalık sayılabilir. Bilinen en eski ebru kâğıdı 11. ve 12. yy. aittir.

Ebru sanatı ile ilgili profesyonel çalışmalar yapan Ögr. Gör. Fatih Cam’ın en büyük hayali kumaş bez üzerine Atatürk resmi yapmaktı.

Mersin Üniversitesi Gülnar MYO Atölyelerinde Kasım 2004’de çalışmalara başlandı. Fatih Cam ve öğrencileri Aralık 2004’de çalışmayı tamamladı.

Şu an Gaziantep Üniversitesi Naci Topçuoğlu MYO Halıcılık Bölümü Öğretim Görevlisi olan Fatih Cam ile yapılan çalışma konusunda keyifli bir röportaj yaptık.

Carpetrium – Bize kendinizden bahseder misiniz?

Fatih Cam - 1977 Reyhanlı doğumluyum. Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Geleneksel Türk El Sanatları Halı Kilim ve Eski Kumaş Desenleri Anasanat Dalı Bölümü mezunuyum. Eğitimimi tamamladıktan sonra Mersin Üniversitesi Gülnar MYO Halıcılık bölümünde göreve başladım. Şuan Gaziantep Üniversitesi Naci Topçuoğlu MYO Halıcılık Bölümü’nde görev yapmaktayım.

Carpetrium - Ebru hakkında bize bilgi verir misiniz?

Fatih Cam -  Ebru sanatı, en eski Türk kağıt süsleme sanatlarındandır. Orta Asya dillerinden Çağatayca'da "hare gibi, damarlı" anlamına gelen 'Ebre' kelimesi Ebru sanatının bilinen ilk adıdır. İpek Yolu ile İran'a gelen sanat, burada 'Abru' (Su Yüzü) veya 'Ebri' (Bulutumsu, bulut gibi) olarak isimlendirilmiştir. Daha sonra Türklerle birlikte Anadolu'ya gelen bu sanatın adı 'Ebru' olarak dilimize yerleşmiştir.


Şu an Avrupa'da 'Marbling' diye bilinen Ebru 17. yüzyılda Avrupa'ya 'Türk kağıdı' adıyla gitmiştir. Ebru Türkiye'de cilt sanatının yanı sıra, hat sanatında zemin ve pervaz olarak kullanılmıştır. Hat sanatının, sanat atölyelerinde çoğalmasıyla birlikte, fonda kullanılan bu desenli kâğıdın da değeri artmış, çerçevelenecek kadar önemsenmiştir.

Günümüzde, diğer soyut ve plastik sanatlar gibi değerlendirilmektedir. Ebru, görsel zerafetinin yanı sıra, bizlere mikro ve makro alemlerden, çıplak gözün göremeyeceği ilginç güzellikler sunar. Ayrıca Ebru'nun terapik özelliği olduğu, bu tarihi sanatın meraklıları için tartışılmayan bir gerçektir.

Carpetrium – Ebru sanatıyla tanışıklığınız ne zaman başladı?

Fatih Cam -  Ebru sanatıyla tanışmam ortaokul yıllarımın sonuna dayanır. Yaklaşık olarak 11 yıldan beri Ebru sanatı ile ilgileniyorum.

Carpetrium – Bildiğimiz kadarıyla sizin Ebru sanatıyla yapılan en büyük Atatürk Resmi çalışmanız büyük ilgi gördü. Bize bu proje hakkında bilgi verir misiniz ?

Fatih Cam – Evet, bu çalışmamız gerçekten büyük ilgi gördü. Projemizin amacı dünyanın en büyük ebrusunu yapmaktı. Başlandığında böyle düşünülmüştü, ama daha sonra geleneksel sanatın başka bir dalı olan tezhip sanatı ile devam etmeyi düşündük. Ama bunu yaparken de bu bir ilk olmalıydı. Bu bağlamda, Atatürk’ün Afyon Kocatepe’deki resmini yapmaya karar verdik ve bunu gerçekleştirdik.

Carpetrium - Proje hakkındaki düşünceleriniz nelerdir?

Fatih Cam - Bu proje insanlar ve sanat için farklı olmakla birlikte devamı olan bir adım haline gelmesi çok da uzak gözükmemektedir. Bu proje de ilkler yapılmaya çalışıldı ve her ilk beraberinde büyük sancılar doğurur. Birçok zorluklarla karşılaştık ve öğrencilerimle her sorunun çözümünü bulmakta zorlanmadık.

Carpetrium - Projenin amacı neydi?

Fatih Cam -  Projemizin amacı dünyanın en büyük ebrusunu yapmaktı. Başlandığında böyle düşünülmüştü, ama daha sonra geleneksel sanatın başka bir dalı olan kumaş boyama ile devam etmeyi düşündük. Ama bunu yaparken de bir ilk olmalı diye düşündük ve buna bağlı olarak Atatürk’ün Afyon Kocatepe’deki resmini yapmaya karar verdik.

Carpetrium – Bu projenin boyutu nedir ve ne kadar malzeme kullanıldı?

Fatih Cam -  2X40’a 3.45 m boyunda bir bez üzerinde ve özel yapım 50X70 ve 70X100 ebatlarında ebru tekneleri hazırlandı. Yaklaşık olarak 117 litre kitre, 30 şişe (75gr.) ebru boyası, 12 tane de yaldızlı kumaş boyası kullanıldı.  

Carpetrium – Bu proje hangi aşamalardan geçti?

Fatih Cam -  İlk olarak kumaş parçalar halinde serpme ebru tekniği ile 1.75 cm iç kısım, siyah üzerine mavi renkleri ile zemin atıldı. Kenar kısımları mavi zemin üzerine kırmızı renkler kullanıldı. Zemin oluşturulduktan sonra Atatürk resmi kumaş boyama tekniği ile boyandı. Çalışma tam bitti derken bir şeylerin eksikliği hissedilmekteydi. Resmin kenar kısımları tezhipte kullanılan kenar bordürleri ile süslendi. Bordürlerin hemen dış kısmına yine tezhipte kullanılan tığlar atıldı.

Carpetrium – Bu proje ne kadar zamanda tamamlandı?

Fatih Cam -  Bu çalışma düzenli olarak günlük ortalama 12 saat çalışarak toplam 10 günde tamamlandı.

Carpetrium – Proje ile ilgili son olarak söylemek istediğiniz bir şey var mı?

Fatih Cam -  Bir fikir ile başlayan bu proje sonucunda birçok ilki yaşamış ve gerçekleştirmiş olduk. Ebrunun en büyük boyutu, Ebru zemini üzerine yapılmış ilk büyük Atatürk resmi gerçekleştirildi. İnsanların umutlarının peşinde koşması ve onları gerçekleştirmek için çalışması belki de dünyanın en güzel duygularından biridir. Projemde beni destekleyen herkese sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

Carpetrium Haber Merkezi